Tâm lý học tập của học sinh lớp 12

  • 09:23 ,15/02/2008

Với quan niệm “đại học là cánh cửa duy nhất bước vào đời”, nhiều bậc cha mẹ chỉ chăm chú đầu tư cho con cái hết học chính đến học thêm để vượt qua các kỳ thi, mà quên chia sẻ và hỗ trợ các em vượt qua những khó khăn trong học tập và hướng nghiệp. Sự hoang mang vì không được thổ lộ và tìm kiếm nguồn hỗ trợ tâm lý, cộng với nhiệm vụ học tập nặng nề và những yêu cầu quá sức từ gia đình và nhà trường đã tạo nên áp lực tâm lý rất lớn đối với học sinh. Từ thực trạng trên, sinh viên Trần Thị Ngọc Dung, khoa tâm lý giáo dục, Đại học sư phạm TP.HCM, với sự hướng dẫn của PGS.TS. Đoàn Văn Điều, đã thực hiện một đề tài nghiên cứu tìm hiểu về những khó khăn tâm lý trong học tập, mối tương quan giữa những khó khăn này với kiểu đáp ứng của học sinh lớp 12 để đề xuất biện pháp giáo dục phù hợp.

Giai đoạn đầu tuổi thanh niên là thời kỳ diễn ra những thay đổi quan trọng về vị thế xã hội, tạo ra những thách thức khách quan đối với cuộc sống của học sinh. Tuy nhiên do trình độ phát triển tâm lý chưa chín muồi cùng với những thiếu sót trong giáo dục ở gia đình, nhà trường và xã hội, một số thanh niên học sinh chưa xác định được ý nghĩa của cuộc sống, không có định hướng nghề nghiệp và do đó không thể lập được cho bản thân một kế hoạch sống cụ thể. Vì thế, khi đối diện với những vấn đề về học tập và chọn nghề, các em dễ hoang mang và có những đáp ứng tiêu cực.

Đối tượng trong nghiên cứu này là học sinh lớp 12 ở TP.HCM tại Trường THPT Gò Vấp (105 em), Trường THPT Diên Hồng (103 em) và Trường THPT dân lập Vạn Hạnh (104 em). Kết quả cho thấy khối lượng công việc được giao luôn ở mức gấp đôi so với khả năng hoàn thành của học sinh. Ngoại trừ mối liên hệ về khả năng học thuộc lòng theo học lực, các kết quả so sánh còn lại đều không có sự khác biệt. Điều này cho thấy giáo viên chưa chú ý đến tính vừa sức khi giao bài tập cho học sinh.

Các em học sinh lớp 12 gặp khó khăn về cảm xúc trí tuệ ở mức độ cao nhất. Sự “mệt trí”, “sức ép” và sự “thất vọng khi không đạt được mục tiêu” là ba cảm nhận thường xuyên của học sinh. Về mặt nhận thức, học sinh gặp khó khăn trong khả năng tiếp thu bài vở, xác định động cơ học tập và tự đánh giá bản thân. Khó khăn trong hành vi thể hiện chủ yếu qua cách học “đợi nước đến chân mới nhảy”, “làm việc riêng” và “không tuân theo kế hoạch”.

Theo tác giả của nghiên cứu, khi gặp khó khăn tâm lý trong học tập, học sinh lớp 12 tập trung sử dụng các đáp ứng hướng vào giải quyết vấn đề. Ngoài ra, các em cũng sử dụng đáp ứng định hướng thuộc cảm xúc và tìm sự né tránh. Kết quả nghiên cứu cho thấy, học sinh hệ dân lập thực hiện đáp ứng định hướng vào cảm xúc nhiều hơn so với học sinh hệ công lập, bán công. Học sinh yếu sẽ hướng đến sự né tránh nhiều hơn các học sinh khá. Xét về giới, nữ có xu hướng thực hiện những đáp ứng định hướng vào cảm xúc và sự né tránh nhiều hơn so với các em nam.

Nghiên cứu đã đi đến kết luận: với cường độ học tập khá cao, khối lượng công việc được giao vượt quá khả năng thực hiện, các em không có thời gian cần thiết để phục hồi sức làm việc sau một ngày học và sự mệt mỏi thể chất cũng ảnh hưởng nhiều đến các quá trình nhận thức, cảm xúc và ý chí. Khó khăn về cảm xúc và trí tuệ được đánh giá ở mức độ cao nhất.

Tùy vào môi trường học tập, giới tính và học lực, học sinh lựa chọn những đáp ứng trước khó khăn tâm lý khác nhau.

Theo đề xuất từ nghiên cứu trên, về phía nhà trường, việc tổ chức hoạt động dạy học cần hợp lý hơn, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, tránh tạo áp lực không cần thiết. Bên cạnh đó, giáo viên cần chú trọng đến đặc điểm tính cách, học lực của từng học sinh, và nhận thức sự khác nhau trong chọn lựa các đáp ứng tâm lý của cá nhân học sinh để có những tác động hỗ trợ phù hợp, giúp các em kịp thời vượt qua khó khăn trong học tập.

Về phía học sinh, các em cần được hướng dẫn và giảng dạy cách đáp ứng mình lựa chọn sẽ mang lại hiệu quả hay bất lợi gì cho sự phát triển bản thân để biết cách điều chỉnh. Ngoài ra, việc trang bị cho các em những kỹ năng về lập kế hoạch, xác định mục tiêu, ưu tiên công việc và rèn tính kỷ luật trong khi thực hiện những kế hoạch học tập và rèn luyện là rất cần thiết.  O

  • Hotline
    (028) 3920 1523
  • Email