Dinh dưỡng và Thường thức gia đình

Bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu và thuyên tắc phổi

Thứ tư, 01/05/2013, 14:15 GMT+7

Trong cơ thể, tĩnh mạch nông là các mạch máu nằm dưới da có chức năng nhận máu và các sản phẩm chuyển hóa từ các mô. Tĩnh mạch sâu là các mạch máu lớn hơn, nằm sâu trong các thớ cơ, sẽ nhận máu từ các tĩnh mạch nông này. Hệ thống tĩnh mạch sâu vận chuyển máu về tim, rồi đưa đến phổi để nhận oxy. Huyết khối tĩnh mạch sâu xảy ra khi trong lòng hệ thống tĩnh mạch sâu có cục máu đông gây tắc nghẽn lưu thông của dòng máu về tim. 

 Thống kê tại Hoa Kỳ, mỗi năm có khoảng 200.000 người bị bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu. 25% số bệnh nhân này bị biến chứng thuyên tắc phổi. Thuyên tắc phổi xảy ra khi có sự tắc nghẽn mạch máu phổi làm phổi không thể cung cấp đủ oxy cho cơ thể. Sự thiếu oxy này nếu trầm trọng có thể đe dọa tính mạng.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh?

Máu từ chân được dẫn về tim chậm nhất do tác động của trọng lực, gây ứ trệ máu, đặc biệt ở những người béo phì hoặc ngồi yên thời gian dài. Máu đông đặc biệt dễ hình thành hơn trong điều kiện này, hoặc khi có vết thương hay nhiễm trùng ảnh hưởng các mạch máu. Do đó, một số người sẽ dễ bị huyết khối tĩnh mạch sâu hơn những người khác, đó là: người đi du lịch xa (trên 4 giờ, bằng ô tô, tàu hỏa hay máy bay); người quá cân; phụ nữ có thai; bệnh nhân ung thư; người có bệnh máu tăng đông; vừa được phẫu thuật; bệnh nằm liệt giường; người lớn tuổi (trên 65); hút thuốc lá; phụ nữ mãn kinh điều trị hormon thay thế.

Bệnh biểu hiện ra sao?

Triệu chứng gợi ý huyết khối tĩnh mạch sâu là sưng nề cẳng chân, bàn chân một bên. Bệnh nhân có thể đau ở vùng sưng nề hoặc chỉ có cảm giác nặng nề chút ít. Đến khi chân ngày càng sưng to mới đi khám bệnh. Sự chậm trễ này có thể gây nguy hiểm tính mạng. Sở dĩ như vậy là vì khi cục máu đông bắt đầu hình thành trong các tĩnh mạch sâu, có thể bị vỡ ra và di chuyển tự do theo dòng máu để về tim và phổi. Tại phổi, cục máu đông có thể gây tắc nghẽn động mạch phổi. Nếu cục máu đông nhỏ sẽ chỉ gây tắc nghẽn các động mạch nhỏ, ảnh hưởng lên chức năng phổi không nhiều và thuyên tắc phổi này không gây ảnh hưởng đến tính mạng. Nếu cục máu đông đủ lớn để gây tắc nghẽn một động mạch chính của phổi, sự ảnh hưởng là đáng kể và chức năng phổi bị giảm nghiêm trọng. Những bệnh nhân bị biến chứng nghiêm trọng này có thể đau ngực nhiều, vã mồ hôi, ho ra máu, tụt huyết áp, khó thở dữ dội do thiếu oxy, và rơi vào hôn mê. Nếu không được cấp cứu kịp thời, bệnh nhân sẽ tử vong hoặc chết não và sống đời sống thực vật.

Việc điều trị tại bệnh viện giúp ích gì?

Bệnh nhân thuyên tắc phổi nếu đến sớm sẽ được dùng thuốc kháng đông để ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh, giảm tỷ lệ tử vong rất đáng kể. Thuốc kháng đông có tác dụng chống hình thành cục máu đông, và có thể được dùng ở dạng tiêm hay uống. Oxy liệu pháp và các chăm sóc tại bệnh viện sẽ giúp bệnh nhân dễ chịu hơn. Hơn thế nữa, những bệnh nặng sẽ được can thiệp điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết, một loại thuốc hiện đại có khả năng làm tan cục máu đông tại phổi, giải quyết sự tắc nghẽn gây tình trạng thiếu oxy nặng.

Nếu đến sớm hơn nữa, khi bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu chưa có biến chứng thuyên tắc phổi, sự can thiệp điều trị bằng kháng đông còn có cơ hội phát huy hiệu quả hơn nữa. Thuốc sẽ giúp giảm tỷ lệ biến chứng thuyên tắc phổi và nguy cơ bệnh nặng hơn sẽ giảm đi nhiều lần.

Cần làm gì để phòng ngừa chứng bệnh nguy hiểm này?

Trong những chuyến bay kéo dài, cần đi lại nhẹ nhàng trong máy bay vài phút mỗi giờ sẽ giúp giảm ứ trệ máu ở chân. Nếu đi xe ô tô, cũng nên dừng xe mỗi giờ và đi lại vài phút. Khi ngồi trên ghế, có thể thực hiện một số động tác như co, giãn, xoay cổ chân; co, duỗi các ngón chân. Nên tránh ngồi bắt chéo chân kéo dài. Ngoài ra, trong các chuyến đi xa, tâm lý ngại đi tiểu và nhịn uống nước có thể làm cơ thể không đủ nước, tạo thuận lợi cho việc hình thành máu đông. Cuối cùng, việc mang vớ y khoa hỗ trợ máu từ các mạch máu chân trở về tim là cần thiết để ngăn ngừa bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu.


BS. PHAN QUỐC HUY (Trường đại học y dược TP.HCM)

Viết phản hồi



 Ẩn email của tôi

Giới hạn tin theo ngày :   từ   đến