Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

Thứ sáu, 16/05/2008, 14:09 GMT+7

Các nhà đạo đức học xưa nay đều khẳng định đạo đức trước hết là ứng xử hay hành vi. Chúng ta thường xét đạo đức của một người không phải trên ý nghĩ (không biết được) hay trên lời nói (không tin được) mà trên việc làm (có thể quan sát, đánh giá được).

Cần thấy rằng, việc thuyết giảng về đạo đức, tức là thông tin, chuyển giao những khái niệm, những kiến thức về đạo đức học là việc rất cần thiết. Khi đó, những lời thuyết giảng có sức thuyết phục cả về lý luận lẫn tình cảm và có tấm gương của người thuyết giảng làm cái bảo đảm vững chắc cho các lời thuyết giảng.

Ngoài ra, muốn làm tốt việc giáo dục đạo đức học sinh, người giáo viên cần phải quan tâm, tìm hiểu các em. Trong quá trình dạy học, ngoài việc truyền đạt kiến thức cho học sinh, cần xem các em học hành ra sao? Kết quả thế nào? Còn phải hết sức quan tâm, tìm hiểu xem các em là người như thế nào? Khỏe hay yếu? Hiếu động hay ủ rũ? Nhút nhát hay lanh lợi?...

Từ những ứng xử bên ngoài, có thể biết được tính tình, thói quen, năng khiếu, mặc cảm... đó là nội tâm của đứa trẻ. Trên cơ sở quan sát nhận xét mà có biện pháp giáo dục phù hợp. Sự quan sát không chỉ thực hiện khi học sinh ngồi trong lớp nghe giảng, làm bài, phát biểu... vì học sinh chưa thể hiện hết những tính cách của mình khi phải ngồi yên một chỗ, được sự giám sát chặt chẽ của thầy cô, nên các em thường bộc lộ tính tình một cách chân thật nhất lúc chơi: có em thì hòa mình với bạn, có em hay lủi thủi một mình, có em thì làm thủ lĩnh trong các trò chơi, có em chỉ biết làm theo các bạn khác... Vì vậy giáo viên chủ nhiệm cần phải có mặt ở sân chơi, để quan sát và qua đó hiểu rõ học sinh mình hơn. Khi có điều kiện thì cùng sinh hoạt với học sinh qua các hoạt động ngoại khóa, đó là cơ hội rất tốt gần gũi tạo nên tình cảm thân thiết để làm cơ sở giáo dục đạo đức.

Trong quá trình giáo dục, người giáo viên phải hết sức tránh việc nhận xét nặng lời đối với học sinh, như là: “Đồ thần kinh”, “Lười biếng”, “Hỗn láo”, “Mất dạy”, “Lỳ lợm”... mà hãy tìm hiểu cho kỹ nguyên nhân đã khiến cho học sinh có những lời nói, hành vi như vậy, nếu không sẽ có những hậu quả khó lường trước được, vì các em dễ bị mặc cảm, đi đến bỏ học. Khi tìm hiểu nguyên nhân bỏ học, có thể nghe các em trình bày những lý do như: “Cô bảo em là thằng ngốc không học được đâu”, “Em không đóng đủ tiền vì nhà em nghèo, cô mắng em hoài, em xấu hổ không dám đi học nữa”, “Em phải giúp bố mẹ, có khi đến lớp muộn, thầy bảo ở nhà luôn cho xong”... Ở nhà khốn khổ, đến trường bị trách mắng, các em còn biết nương dựa vào đâu? Trong khi đó bạn bè và môi trường xấu sẵn sàng mở rộng cửa đón nhận các em, thì khó mà tránh được cám dỗ, dễ dàng trở nên hư hỏng.

Giáo viên cần biết rằng đe dọa, trừng phạt là một cách giáo dục không hiệu quả. Trong khi đó, thái độ động viên và tôn trọng của thầy cô lại khích lệ học sinh làm những việc tốt. Nếu những lời sỉ vả thường thúc đẩy đứa trẻ hiếu động bày ra những trò tồi tệ mới, thì lời khen lại khiến các em muốn cố gắng làm việc tốt để được khen nữa.

Nếu bị phạt nhiều quá, đứa trẻ sẽ không còn cảm thấy sự khác biệt giữa tốt và xấu; các em sẽ hành động “tốt” chỉ vì nó cố tránh bị phạt, chứ không phải vì nó tán thành những chuẩn mực cư xử mà thầy cô bắt phải theo. Sự đe dọa, trừng phạt thường chỉ ngăn không cho đứa trẻ hành động theo một cách nào đó, chứ không dạy nó làm được điều gì tốt đẹp.

Giáo dục phải phù hợp trong hoàn cảnh cụ thể, từng con người cụ thể, từng công việc, từng loại tiết học... Có hiểu học sinh thì người giáo viên m­ới điều chỉnh được các biện pháp giáo dục của mình cho phù hợp với từng em. Một học sinh lớp một vốn viết chữ rất đẹp, nhưng khi tập viết tiếng “Mẹ” em lại viết rất xấu, dù cô giáo cầm tay hướng dẫn từng nét. Bị cô rầy, em buông bút khóc oà lên rồi đòi nghỉ học. Dò hỏi mãi, cô mới biết mình đã chạm vào nỗi đau của em: mẹ đã bỏ cha con em theo người khác!

Một em học sinh giỏi chỉ thích được thưởng một con búp bê, lý do là vì em mồ côi cha, mẹ phải sống với bà nội nên em cảm thấy cô đơn và hết sức cần người để làm bạn với mình. Thế mới biết, muốn đến được với trái tim các em, người giáo viên cũng cần có tình thương yêu thật sự, “hãy hiến dâng trái tim cho trẻ” và kết quả đạt được chính là phần thưởng tinh thần vô giá cho những người yêu nghề dạy học, vì “càng yêu người bao nhiêu thì càng yêu nghề bấy nhiêu”.

Đối với học sinh tiểu học, người giáo viên là “thần tượng”, là trí tuệ, là lý tưởng của các em. Trong khá nhiều trường hợp, điều thầy cô làm là chân lý, luôn luôn đúng. Học sinh tiểu học tin vào lời dặn dò, vào việc làm của giáo viên hơn cả những điều in trong sách, hơn cả những điều cha mẹ dặn dò, khuyên nhủ. Bản thân tôi rất tâm đắc với nhận định của ThS. Nguyễn Thị Oanh: “Người làm giáo dục không biết chê, chỉ cố gắng tìm hiểu hành vi con người và tìm cách giúp họ thay đổi, nếu cần”. v



Viết phản hồi



 Ẩn email của tôi
 

Giới hạn tin theo ngày :   từ   đến