" Vỡ mộng" trồng ca cao

  • 16:20 ,18/05/2017

Mùa khô năm 2017, những vườn ca cao miền Đông Nam bộ, Tây Nguyên một thời là “vườn điểm” của mô hình giờ xao xác lá khô. Nhiều chủ vườn cố gắng cầm cự vì tiếc công sức đầu tư, nơi thì mạnh dạn xóa xổ cho rằng thời cây ca cao đã hết…

Chương trình phát triển cây ca cao tại Việt Nam đã 12 năm, một thời được nhiều cơ quan đánh giá “tiềm năng, triển vọng” khuyến cáo nông dân phát triển khắp nơi, diện tích tăng liên tục. Đến khi nông dân “vỡ mộng” vì giá bán xuống thấp, nhiều nơi không có điểm thu mua, bệnh hại hoành hành, năng suất bấp bênh…khiến nông dân chặt hàng loạt, bỏ vườn xác xơ lãng phi bao nhiêu tiền, thời gian và công sức. Thiệt hại này chính nông dân gánh chịu.

Sự "cổ vũ" thiếu khoa học

Ngay từ những năm 2005 – 2007, cây ca cao nổi bật như giải pháp làm giàu, hàng loạt dự án từ nước ngoài, cả chương trình trong nước rầm rộ “định hướng” cho cây ca cao với tiềm năng xuất khẩu hàng đầu khu vực. Ngành nông nghiệp lập cả “ban” điều phối phát triển cây ca cao, tổ chức hội thảo khắp nơi, một số chương trình khuyến nông ồ ạt vào cuộc cùng với các dự án. Một số dự án cho rằng giá ca cao thế giới “chỉ có tăng không giảm”, là cây xuất khẩu tiềm năng, ca cao Việt Nam vươn lên hàng đầu khu vực…

Sức hút cây ca cao lan nhanh từ Bến Tre, Bình Phước, Bà Rịa – Vũng Tàu xuống tận mũi Cà Mau rồi lên Tây Nguyên, ra tận miền Trung. Khắp nơi “quy hoạch, lập dự án” cho cây ca cao tỉnh nhà. Một số nhà khoa học “hăng hái”, một số dè dặt với cây trồng này. Báo Khoa học Phổ thông có loạt bài nêu lên cảnh báo, từ sự khuyến cáo thiếu rõ ràng (ví dụ nói giá ca cao 50.000 -  55.000 đồng/kg mà không nói rõ đó là hạt khô sau khi lên men đạt chuẩn chứ không phải trái tươi), thiếu khoa học, không phù hợp thực tế, tập quán, vùng sinh thái (cho rằng cây thích nghi nhiều nơi), cũng như hiệu quả kinh tế…Lúc đó, có ý kiến đẩy mạnh trồng ca cao vào vùng trái cây đặc sản miền Tây.

Đến 5 năm sau, cây ca cao bắt đầu bọc lộ hạn chế, bệnh hại bùng phát, năng suất thấp, giá cả bấp bênh, nhiều nơi không có điểm thu mua…vậy là nông dân chặt bỏ mà lòng dạ quặn đau. Bến Tre từng là điểm sáng cây ca cao với diện tích đứng đầu cả nước gần 11.000 ha, nay thì bị đón hạ còn hơn 2.700 ha. Đỉnh điểm cả nước có 25.700 ha, nay thì còn khoảng dưới 10.000 ha. Cục trồng trọt cũng nhận định rằng, ca cao bị chặt bỏ hàng loạt có nguyên nhân giá cả không ổn định, thấp so với cây trồng khác, nhiều vùng trồng không phù hợp, nhà chế biến, xuất khẩu chưa liên kết với nông dân…

Ông Nguyễn Văn Được (H. Bù Đăng, Bình Phước) trồng xen ca cao trong vườn điều, qua nhiêu năm chờ đợi, cây ca cao lúc thăng lúc trầm...rồi mất giá, mất mùa. Theo riết cũng nản, nên đành đốn hạ gần 2ha. Cạnh vườn nhà ông, vườn ca cao xác xơ khô héo không ai chăm sóc, bỏ mặc cho trời...theo chủ vườn, có chăm sóc, bơm tưới cũng thua lỗ. Mua khô năm rồi bơm nước liên tục cũng không hiệu quả bao nhiêu, trái lưa thưa không đủ công hái, ủ lên men. Giờ bỏ đó chờ mưa....

DSCF1560

 

Lỗi của ai?

“Mộng” của lãnh đạo một số ban ngành trung ương và địa phương muốn cây ca cao “tiến nhanh, lên hàng đầu” nhưng không chịu khó nhìn sang các nước “hàng đầu” ca cao, hầu hết là những nước châu Phi vốn có lịch sử trồng lâu đời. Malaysia kế cạnh, một thời cũng trồng ca cao, sau đó phá bỏ chuyển sang cây thế mạnh cọ dầu. Trong khi Việt Nam, thế mạnh không phải là ca cao nhưng cố ép với kỳ vọng hàng đầu khu vực, để làm gì với hư danh số 1, số 2 thế giới mà nông dân vẫn nghèo. Trong khi Việt Nam có nhiều loại cây trồng có thế mạnh, đặc sản tiềm năng xuất khẩu còn chưa phát triển xong. Nhận thấy khuyết điểm của nó, các chương trình đặt vấn đề “trồng xen” trong vườn dừa, vườn cây ăn trái, vườn điều...có nơi làm được, có thu nhập khá nhưng nhiều nơi thất bại.

Tại hội nghị đánh giá 10 năm phát triển ca cao Việt Nam do Cục trồng trọt và Trung tâm khuyến nông quốc gia tổ chức ngày năm 2015, báo cáo nào cũng nêu khó khăn. Giờ đây các nơi đã thấy rõ hơn hạn chế của việc phát triển cây ca cao như giá mua không ổn định, hiệu quả kinh tế không cao, tiềm năng đất có khả năng trồng ca cao phù hợp không nhiều, chất lượng giống còn nhiều bất cập, bệnh hại...Tuy nhiên, có một điều đáng buồn, các báo cáo của Sở NN&PTNT các tỉnh Bến Tre, Bình Phước, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đồng Nai, Tiền Giang đồng loạt “đổ lỗi” do nông dân sản xuất nhỏ lẻ, thiếu kinh nghiệm, không nắm kỹ thuật, kỹ thuật còn hạn chế...

Thử hỏi, bao đời nay nông dân Việt có mấy nơi sản xuất tập trung quy mô lớn, chẳng lẻ khi phát triển xuống nông dân không ai biết nông dân vốn nhỏ lẻ xưa nay? Báo cáo của Sở NN&PTNT Bình Phước cho rằng “...đa số người dân còn chưa hiểu rõ kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh...”. Vậy trong giai đoạn phát triển cây ca cao, là cây trồng mới thì ai và đơn vị nào chịu trách nhiệm về mặt kỹ thuật để hướng dẫn cho “dân hiểu”.

Nếu dân “chưa hiểu” mà khuyến cáo trồng chẳng khác nào đẩy đứa bé mới lớn chưa biết bơi xuống biển? Ngay trong báo cáo của Cục trồng trọt lý giải ca cao bị đốn bỏ là do hướng dẫn kỹ thuật chưa thấu đáo, kỹ thuật canh tác còn nhiều bất cập...như vậy thời điểm đó cơ quan nào chịu trách nhiệm hướng dẫn kỹ thuật cho dân mà mất 12 năm, tốn bao nhiêu công sức, tiền đầu tư...mới “ngộ” ra là “chưa thấu đáo?”.

 

Thanh Tâm

Ý kiến của bạn

  • Hotline
    (028) 3920 1523
    Ms. Hương
    0978 545 422
    Mrs. Tâm
    0978 545 422
  • Email
    Chăm sóc khách hàng
    Ms. Hương
    Hỗ trợ kỹ thuật
    Thái Sơn