Cần có lộ trình loại bỏ xe máy khỏi hệ thống giao thông TP.HCM!

  • 16:56 ,20/04/2017

GS.TS Nguyễn Ngọc Giao (giữa), Chủ tịch Liên hiệp các hội KHKT TP.HCM; ông Bùi Xuân Cường (trái)- Giám đốc Sở GTVT TP.HCM và KS. Hà Ngọc Trường- Hội cầu đường cảng chủ trì hội thảo

KHPTO- Đây là ý kiến của PGS.TS Phạm Xuân Mai (Đại học bách khoa TP.HCM) tại hội thảo khoa học “Kiểm soát nhu cầu sử dụng xe cá nhân trên địa bàn TP.HCM – thực trạng và giải pháp” do Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật phối hợp với Sở giao thông vận tải TP.HCM tổ chức vào sáng ngày 20/4/2017.

Xe máy, nguyên nhân chính gây ùn tắc giao thông

PGS. Phạm Xuân Mai phân tích, sự phát triển xe gắn máy tại TP.HCM gần đây là rất nhanh, trung bình mỗi năm lượng xe gắn máy tăng khoảng từ 400.000 – 450.000 chiếc, tốc độ tăng trung bình hàng năm là 7 - 8%. Hầu như toàn bộ người dân thành phố đã quá quen thuộc với việc sử dụng xe gắn máy như một phương tiện giao thông. Có thể nói rằng xe gắn máy và người sở hữu chúng đã và đang tạo ra một thứ “văn hóa giao thông” đặc thù của TP.HCM nói riêng, Việt Nam nói chung mà tác hại thì rất nhiều cho cộng đồng so với lợi ích cho mỗi cá nhân.

Với quỹ mặt đường hiện nay của TP.HCM khoảng 26 triệu m2, không đủ khả năng chứa để 75%-80% lượng xe gắn máy hoạt động với tốc độ cho phép, với diện tích chiếm chỗ khi di chuyển là 12m2/xe, thành phố cần có đến 91,2 triệu m2 mặt đường, gấp 3,5 diện tích mặt đường hiện có.  Do đó, tắc nghẽn giao thông xảy ra là tất yếu vì lượng xe lưu thông trên đường rất lớn vượt quá khả năng chứa của mặt đường và thủ phạm chính là xe gắn máy. Ngoài ra, phải thấy rằng khác với ô tô con, xe gắn máy hoạt động một cách rất “cá nhân”, có nghĩa là hầu như không chịu tuân theo các luật giao thông mà hành xử như một con ngựa sắt chạy rông. Hầu như tất cả các chuyên gia về giao thông nước ngoài khi tham dự các hội thảo về giải pháp bền vững cho giao thông đô thị của TP.HCM đều nhấn mạnh: “để giải quyết vấn đề giao thông ở TP.HCM, nhất thiết phải giảm sự lưu thông của xe gắn máy”. Tuy rất tiện lợi cho từng cá nhân nhưng đối với cộng đồng, xe gắn máy đang gây ra khá nhiều bất tiện, bất lợi và thiệt hại.

Cùng quan điểm, TS. Lương Hoài Nam, chuyên gia kinh tế cho rằng, cần hạn chế và tiến tới loại bỏ xe máy, nhanh chóng lấy xe buýt thay xe máy trên toàn TP, từng bước lấy mạng lưới giao thông công cộng cao tốc thay xe buýt trên một số tuyến trục theo khả năng tài chính. Không ít TP ở Trung Quốc đã cấm xe máy khi còn chưa có mạng lưới giao thông này, hay nhiều TP ở châu Âu cũng không có xe máy.

xe_may

Cần thành lập ban nghiên cứu phát triển giao thông đô thị

Theo TS Trần Du lịch, tàu điện ngầm không thể giải quyết được vấn nạn kẹt xe, là biện pháp để giảm tải xe máy. Muốn giảm tải xe máy, cần phải phát triển mạnh hệ thống xe buýt. Tuy nhiên, xe buýt không thể “sống chung” với xe máy như tình trạng hiện nay. Chúng ta đừng bao giờ nghĩ đến thành phố sẽ trở thành thành phố văn minh hiện đại khi mà thành phố vẫn còn phát triển nhà ống và xe máy. Tuy không thể nói “cấm” xe máy là làm được ngay mà phải xem đây là vấn đề chiến lược sống còn để giải quyết giao thông đô thị này. Cần phải thành lập ban nghiên cứu phát triển giao thông đô thị, ban này phải có sự tham gia của lãnh đạo thành phố. Để cùng nhau góp ý, giải quyết, đưa ra từng lộ trình giảm xe máy. Chúng ta không nên tổ chức những hội thảo như thế này mà nói suông không làm.

ong_tran_du_lich_1

TS Trần Du Lịch phát biểu tại hội thảo

Theo ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội vận tải hành khách liên tỉnh và du lịch TPHCM, phát triển vận tải công cộng phải đi trước một bước rồi mới hạn chế xe cá nhân. Kinh nghiệm ở một số nước cho thấy, họ có cả một hệ thống công cộng đầy đủ như metro, BRT, xe buýt nhưng xe máy cũng chỉ dưới 1 triệu và họ vẫn quyết tâm thực hiện từng bước. Từ hạn chế đến cấm và cuối cùng là bỏ cả những xe 2 bánh không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh môi trường, theo một lộ trình dài. 

 TS. Lương Hoài Nam phân tích , đối với xe máy cần có lộ trình hạn chế và tiến tới loại bỏ hoàn toàn ra khỏi giao thông đô thị. Trên cơ sở đó, xây dựng đề án chi tiết và lấy ý kiến người dân trước khi phê duyệt. Nếu lấy xe buýt là phương tiện giao thông công cộng chủ lực, thì lộ trình loại bỏ xe gắn máy tối đa là 15 năm. Cần quy hoạch phát triển mạng xe buýt của TP từ nay đến 20-30 năm tới. Một mạng lưới xe buýt hiệu quả cần cho phép người dân có khoảng cách đi bộ phổ biến giữa nhà và điểm đỗ xe buýt, giữa điểm đỗ xe buýt và nơi cần đến dưới 1km. Các trạm trung chuyển nên xây ở các vị trí cạnh bến BRT trong tương lai. Đối với TP không nên phát triển mô hình BRT cửa trái, chạy làn đường ngoài cùng như Hà Nội đã triển khai mà nên lấy làn đường trong cùng sát vỉa hè làm làn xe buýt giống như các nước ở châu Âu. Ngoài ra các doanh nghiệp xe buýt cần điều hành tốt, quản lý chuyên nghiệp.

 

Kiến nghị giải pháp kiểm soát nhu cầu sử dụng xe cá nhân

Hội thảo “Kiểm soát nhu cầu sử dụng xe cá nhân trên địa bàn Tp. HCM- thực trạng và giải pháp” kiến nghị thành phố những điểm sau:

*Kiên quyết kiểm soát và hạn chế sự lưu thông của xe gắn máy trong thành phố theo lộ trình và các nhóm giải pháp:
-Nhóm giải pháp về kiểm soát: quản lý các loại xe gắn máy đăng ký mới thông qua Giấy chứng nhận quyền mua xe (COE) để kiểm soát việc gia tăng phương tiện xe gắn máy. Ban hành khung giá dịch vụ trông giữ xe theo hướng luỹ tiến tăng mạnh vào khu vực trung tâm.
-Nhóm hạn chế sự lưu thông của xe máy: rà soát đề xuất hạn chế xe gắn máy hoạt động theo giờ, theo ngày trên một số tuyến phố, khu vực có hoạt động vận tải hành khách công cộng đã đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.Đề xuất danh mục các tuyến phố cấm trông giữ phương tiện phù hợp với điều kiện thực tế.
Rà soát thống kê số lượng xe máy đã qua sử dụng (theo năm sản xuất) không đảm bảo chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường để tiến hành thu hồi xử lý
Ban hành lộ trình thực hiện đến năm 2030 quy định về hạn chế/cấm xe gắn máy từ khu trung tâm ra đến ngoại ô để đến năm 2030, loại hẳn xe gắn máy làm phương tiện đi lại ở Tp HCM.

*Tăng cường năng lực giao thông công cộng ( GTCC) theo các nhóm giải pháp:
-Đầu tư mạnh mẽ để phát triển hệ thống GTCC đảm bảo kết nối giữa các loại hình: xe buýt, BRT, tàu điện ngầm, taxi, buýt sông theo hướng nâng cao tỷ lệ GTCC đến năm 2030 đạt mức 60% nhu cầu đi lại của người dân.
-Xây dựng hệ thống giao thông thông minh và trung tâm quản lý điều hành giao thông chung của thành phố. Chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan liên quan để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giao thông vận tải.
- Đề xuất chính sách đặc thù về GTCC: các doanh nghiệp có từ 10 nhân viên trở lên phải đóng phí (thuế) giao thông công cộng tính theo doanh thu của doanh nghiệp, mức đóng có thể là 1 – 10% sẽ được xem xét và TP.HCM sẽ đưa vào Quỹ phát triển GTCC. Bằng cách này, doanh nghiệp bắt buộc phải yêu cầu nhân viên đi lại bằng hệ thống GTCC.

*Quy hoạch và đổi mới hệ thống quản lý GTCC theo các nhóm giải pháp:
-Tiến hành lập ngay Quy hoạch tổng thể và chi tiết đồng bộ phát triển đô thị theo hướng TOD (mô hình phát triển đô thị gắn với các đầu mối giao thông công cộng) cho cả Vùng Tp HCM bao gồm 5 tỉnh lân cận xung quanh. Trên cơ sở quy hoạch Vùng xây dựng bằng được các đô thị vệ tinh để kéo dãn dân ra khỏi khu vực nội đô Tp HCM.
-Quy hoạch và xây dựng hệ thống đường trên cao, cầu vượt, đường ngầm, phố đi bộ… kết hợp với thưc hiện Quyết định 568/ QĐ- Ttg của Thủ tướng Chính phủ ngày 08/4/2013 về điều chỉnh Quy hoạch phát triển GTVT Tp HCM đến năm 2020 và tầm nhìn sau năm 2020, kiến nghị với Chính phủ cho phép Tổ chức theo mô hình chính quyền giao thông đô thị PTA (Public Transport Authority) để đảm bảo sự liên kết hợp tác vận tải đa phương thức (buýt – metro – tramway – RER, đường thủy, đường sắt, đường hàng không,…) với người đứng đầu PTA là chủ tịch UBND TP.HCM.
-Thành lập Quỹ GTCC và đề xuất cơ chế tài chính đặc thù cho Tp. HCM để có kinh phí thực hiện các công việc liên quan đến kiểm soát và hạn chế xe gắn máy cũng như tăng cường GTCC và các công tác quy hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng GTCC theo cơ chế Hợp tác Công – Tư PPP.

-Ưu tiên phát triển cơ sở hạ tầng cho VTHKC , trong đó cần Quy hoạch bến bãi cho xe Bus và ưu tiên bố trí quỹ đất và nguồn vốn để triển khai thưc hiện ngay trong giai đoạn 2017 – 2020.

Các vấn đề về chính sách: những chính sách về kiểm soát và hạn chế xe gắn máy cũng như tăng cường năng lực GTCCvà quy hoạch và đổi mới hệ thống quản lý GTCC của TP. HCM cần rõ ràng, minh bạch, có lý có tình trên cơ sở một hệ thống truyền thông mạnh (báo đài và phương tiện truyền thông đại chúng..) để từng bước nhận được sự đồng thuận của người dân, tự giác lựa chọn và chấp hành. Cần có một lộ trình và chính sách đi kèm hợp lý từng bước giảm dần phương tiện lưu thông cá nhân trên cơ sở tăng cường GTCC.

Tổ chức thực hiện: tiến hành lập Ban nghiên cứu phát triển giao thông đô thị để thực hiện các kiến nghị và đề xuất ở trên. Ban nghiên cứu phát triển giao thông đô thị do Chủ tịch UBND Tp HCM làm Trưởng ban, Giám đốc Sở Giao thông vận tải làm Phó ban thường trực và các thành viên là những nhà nghiên cứu, nhà khoa học, các chuyên gia và các thành viên khác thuộc các ban ngành chức năng có liên quan.

Minh Uyên ghi
Bài và ảnh Hồng Dung- Thanh Tâm

Ý kiến của bạn

  • Hotline
    (028) 3920 1523
    Ms. Hương
    0978 545 422
    Mrs. Tâm
    0978 545 422
  • Email
    Chăm sóc khách hàng
    Ms. Hương
    Hỗ trợ kỹ thuật
    Thái Sơn