Bài học tranh thương quốc tế đáng lưu tâm: Đối đầu với rớt giá đậu nành ở Brasil

  • 04:45 ,16/04/2005

Trong thập niên 1980, Brasil phát triển đậu nành theo thể thức đại điền, đặc biệt ở tiểu bang miền Tây Brasil là Mato Grosso. Mức xuất khẩu đậu nành và các sản phẩm đậu nành Brasil lên đến 10 tỉ đô la Mỹ năm 2004, chứ không phải nửa tỉ đô la như cà phê vối Robusta.

Dọc theo xa lộ BR364, dài trên 900 dặm Anh (trên 1.500km), có lẽ còn dài hơn đường Trường Sơn, suốt ngày đêm, những đoàn xe vận tải, chở đậu nành Mato Grosso đến tận các cảng Đông Nam Brasil bờ biển Đại Tây Dương. Năm 2005, đậu nành cũng được mùa ở bang Mato Grosso này. Nhưng dù sản xuất đậu nành vượt kỷ lục năm nay, các nông trang Mato Grosso đang đối đầu với một khủng hoảng tài chánh vô tiền khoáng hậu, kể từ khi khai thác đất đai bỏ hoang vùng này, trồng đậu nành giữa thập niên 1980. Các nông trại chủ Mato Grosso đã bị “đánh” tối mặt mày, vì đậu nành trên thương trường quốc tế rớt giá mạnh và chi phí sản xuất cũng tăng gia nhiều, làm cho họ nợ lớn và lỗ lã nặng, sau nhiều năm lợi lộc kếch sù. Thành quả là cuộc săn vàng, mở rộng biên cương nông nghiệp miền tây Brasil có thể chấm dứt nay mai. Như lời Otaviano Pivetta, Bộ trưởng Phát triển nông thôn bang Mato Grosso, nói với các nông trại chủ biểu tình phản đối, tháng hai 2005, tại thành phố Culaba, thủ phủ tiểu bang Mato Grosso.

Năm nay, các nông trang có thể bị lỗ hơn nữa tỉ đô la Mỹ  về mùa thu hoạch đậu nành, theo Liên Hiệp Nông dân tiểu bang, có tên là Famato. Vì thiếu tiền mặt, các nông trại sẽ trồng ít đậu nành hơn vào tháng chín năm nay, làm cho viễn tượng xuất khẩu đậu nành Brasil giảm đi nhiều. Nông trại Orcival Gouvela Guimaraes, một trong các nông trang lớn nhất tiểu bang, diện tích trồng lúa, đậu nành và bông vải là 52.000 mẫu Anh (acre), gần 25.000 ha, cho biết sẽ lỗ hơn 1,5 triệu đô la Mỹ, theo thời giá hiện tại. Năm ngoái, nhờ Trung Quốc mua nhiều đậu nành, cho nên giá cả một bao đậu nành là 16 đô la Mỹ. Nay giá chỉ còn 8 đô la một bao, vì mức cung thặng dư nhiều trên thị trường quốc tế. Hơn nữa đồng bạc Brasil cũng tăng thêm 20% trị giá  và chi phí sản xuất tăng thêm 28%. Nông trang Brasil lại không được chánh phủ trợ cấp như nông trang Hoa Kỳ. Tổng số chi phí, gồm luôn việc đất đai giảm giá, phân hóa học và nông cơ tăng giá, là 10,30 đô la Mỹ một bao, theo Famato. Kẹt nghẽn giao thông cũng làm giảm ưu thế cạnh tranh của một ngành nông nghiệp nổi tiếng là có phí tổn sản xuất hạ nhất thế giới.

 Theo nông trại chủ Alvaro Salles thị trấn Rondonopolis, nếu giá không lên lại, các nông trang phải chịu thiếu nợ, không trả nổi tiền vay ngân hàng. Khốn khổ thay là chỉ 10% đậu nành thu hoạch được bảo vệ chống lại thăng trầm giá cả. Bình thường mức bảo vệ lên đến 60%. Thế nhưng năm ngoái, khi giá cả bắt đầu tụt xuống, các doanh thương lại không thực hiện các giao kèo thu mua. Theo các nông trang chủ: họ cung cấp cho chúng tôi tài chánh, nhưng họ không mua sản phẩm của chúng tôi. Bây giờ thì sản phẩm chỉ còn nửa giá năm ngoái mà thôi, theo lời Rodrigo Stechow - Chủ tịch Hiệp hội nông thôn tại Campe Verde.

Trong những năm gần đây, nông trang đã tái đầu tư phần lớn lãi suất của họ để gia tăng sản xuất, với hy vọng là lợi dụng thời cơ thị trường phát đạt. Đúng là một cuộc săn vàng - gold rush ở đây. Nhiều chủ nông trang thú nhận là họ ngây thơ quá. Jose Rogerio Salles, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân mới thành lập Aprosoja, nói là họ cần trở nên chuyên nghiệp hơn nữa, chứ không thể nào để tình trạng khủng hoảng như thế này tái diễn. Hiệp hội này muốn thấy đậu nành được biến chế thành sản phẩm có thêm nhiều giá trị phụ, tỉ như thực phẩm nuôi gà hay nuôi heo. Paulo Rosa, đại diện địa phương của công ty nông cơ Massey Ferguson cho biết là có nhiều dấu hiệu phí tổn sản xuất đậu nành gia giảm, vì số nông cơ nông trang đặt mua đã thấp hơn năm ngoái 40%. Công ty nông cơ này đã giảm giá 15% hay hơn nữa để khích lệ mua nông cơ tăng trưởng lại. Stechow nói: chúng tôi đã biến vùng hoang phế này thành một ốc đảo phì nhiêu, mở đường xá, trường học và gia cư. Chúng tôi không rời bỏ chúng đâu.  Nhưng họ cũng biết là tình trạng săn vàng nông nghiệp đã hết thời rồi. Pivetta nói:  Thật dễ dàng làm giàu khi giá một bao đậu nành là 16 đô la Mỹ, nhưng chúng ta có thể không bao giờ còn thấy giá cả này nữa. Nay đã đến lúc Brasil chứng minh là Brasil có thể sản xuất nông phẩm tốt nhất, rẻ nhất trên thế giới.

 

  • Hotline
    (028) 3920 1523
  • Email